آیتالله سید محمد محقق داماد
سید محمد موسوی مشهور به محقق داماد فقیه و از مدرسان حوزه علمیه قم بود. بسیاری از روحانیانی که در انقلاب نقش داشتند و در جمهوری اسلامی مسئولیت پذیرفتند، از شاگردان او محسوب میشوند.
_crop.png)
سید محمد محقق داماد در سال ۱۳۲۵ق در احمد آباد اردکان به دنیا آمد. پدرش قبل از تولد او برای زیارت به عتبات عالیات رفته و در همین سفر درگذشت. در شش سالگی مادرش را نیز از دست داد.
محقق داماد پس از تحصیل علوم مقدماتی در اردکان راهی یزد شد. در حوزه یزد در درس سید احمد مدرسی، سید یحیی واعظ و سید محمد علیرضا حائری حاضر شد و بعد از اقامت نه ساله در یزد، بنا به پیشنهاد غلامرضا یزدی در سال ۱۳۴۱ق در سن ۱۶ سالگی به قم نقل مکان کرد و در درس اساتید حوزه علمیه قم از قبیل میر سید علی کاشانی، سید محمدتقی خوانساری، میرزا محمد همدانی، سید محمد حجت کوهکمری و عبدالکریم حائری یزدی شرکت کرد. شبیری زنجانی بی واسطه از سید رضا موسوی زنجانی نقل کرده که که در درس آیت الله حاج شیخ دو نفر تبرّز(برجستگی) خاصی داشتند یکی آقای شریعتمداری و دیگری آقای داماد. آیتالله داماد مورد توجه و عنایت آیتالله حاج شیخ عبدالکریم حائری قرار گرفت و در سال ۱۳۱۳ش با دختر آیتالله حائری ازدواج کرد و به داماد ملقب شد.
پس از وفات شیخ عبد الکریم حائری در سال ۱۳۱۵ شمسی، سید محمد محقق داماد جزو فضلای جوان حوزه قم محسوب میشد و حوزه درس وی به تدریج رونق گرفت. در زمان مرجعیت آیتالله بروجردی، داماد جزو ممتحنین حوزه بود که در کنار علمایی چون شیخ مرتضی حائری یزدی از طلاب امتحان شفاهی میگرفت. وی در طول سه دهه تدریس در حوزه قم و با وجود بیان دشوار و محتوای سنگینی که در درس وی وجود داشت، به یکی از شاگردپرورترین استادان تاریخ حوزه قم بدل شد و اکثر شاگردان وی در زمان استاد از فضلای حوزه بودند و بعدها در سلک عالمان و مجتهدان نامدار معاصر درآمدند. سیدموسی شبیری زنجانی از شاگردان درس آیت الله محقق داماد میگوید:
-
-
- «در درس آقای داماد طلبههای ممتاز شرکت میکردند، علتش ویژگیهایی بود که در خود ایشان و درسش بود: یکی اینکه رئیس نبود لذا مَطامع غیر علمی در میان نبود تا شخص برای آنها در درس وی حاضر شود... از طرفی آقای داماد بیان خیلی روشنی نداشت و خیلی احتیاج به مقدمات مَطویّه(پیچیده) داشت و لازم بود طلبه مقدمات دیگری برای فهم مطالب در ذهن داشته باشد. از طرف دیگر مطالب ایشان نوعا مشکل بود چون دقیق النظر بود.
-
شبیری زنجانی بی واسطه از حسینعلی منتظری نقل کرده که که اشکال کردن به مطالب آقای داماد مشکل بود.
بنا به گفته آیتالله جوادی آملی که از جمله مقررین درس این استاد بوده است، آیتالله محقق داماد در عین اعتقاد به ملازمه دین و سیاست، از هرگونه فعالیت غیرعلمی پرهیز میکرده و همه وقت خود را مصروف تحقیق و تدریس کرده بود. تنها مباحثی که از وی در این زمینه نقل شده است حضور در جمع معترضین به تصویب لایحۀ انجمنهای ایالتی و ولایتی در اوائل دهه چهل است.
به دنبال انتشار خبر تصویب لایحۀ انجمنهای ایالتی و ولایتی توسط روزنامهها، او همراه: امام خمینی، آیتالله سید محمدکاظم شریعتمداری، آیتالله مرعشی نجفی و آیتالله گلپایگانی در منزل شیخ مرتضی حائری تشکیل جلسه دادند و به تبادلنظر دربارۀ اوضاع جاری پرداختند. سرانجام تصمیم گرفتند که تا پایان کار و لغو تصویبنامه، هفتهای یک شب جلساتی را در منزل یکی از آیات عظام برقرار سازند و به مبارزه ادامه دهند.
بعد از جلسۀ ۱۶ مهر ۱۳۴۱ش آیات عظام تلگرافی در اعتراض به تصمیم دولت اسدالله علم در تصویب لایحۀ انجمنهای ایالتی و ولایتی به شاه مخابره کردند. آیتالله سید محمد داماد نیز همراه سید احمد شبیری زنجانی، مرتضی حائری تلگرافی به شاه مخابره و مسائلی همچون تساوی مسلمان و کافر و قید کتاب آسمانی به جای قرآن در مراسم تحلیف را، مخالف مصالح عالیۀ اسلام و نص قانون اساسی قلمداد کردند و خواستار لغو این تصویبنامه شدند. در جلسۀ بعدی که آیتالله داماد نیز حضور داشت، تصمیم گرفته شد که علاوه بر تلگراف ارسالی به شاه و شکایت از تصویبنامه، موضوع را به اطلاع علمای تهران و شهرستانها نیز برسانند تا آنان نیز پشتیبانی خود را از اقدامات مراجع قم اعلام کنند.
شاه در پاسخ تلگراف، موضوع را به دولت احاله کرد. بعد از وصول تلگراف شاه، آیات عظام جلسۀ فوقالعادهای تشکیل دادند. در این جلسه بعد از قرائت تلگراف شاه، به این نتیجه رسیدند که مستقیماً با اسدالله علم، نخست وزیر، تماس بگیرند و ضمن نصحیت و ارشاد وی، از او بخواهند که جواب صریحی به آقایان بدهد. به دنبال این تصمیم، وی همراه با آیات عظام: احمدزنجانی، مرتضی حائری و میرزا هاشم آملی طی تلگرافی به اسدالله علم، تصویبنامۀ مربوط به تشکیل انجمنهای ایالتی و ولایتی را به دلیل مخالفت مفاد آن با قواعد مقدسۀ اسلام و اصول قانون اساسی و متمم آن، مُلغی اعلام کرده و خواستار لغو رسمی آن شدند.
سید محمد محقق داماد چهارشنبه ۲ ذیالحجه سال ۱۳۸۸ق مصادف با ۱۳۴۷ش در ۶۳ سالگی بر اثر سکته قلبی پس از ۷۵ روز بیماری درگذشت و در مقبرهای از مقابر حرم حضرت معصومه(س) به خاک سپرده شد.
نظر دهید