بسم تعالی

نیم نگاهی بر زندگی‌نامه و سیرعلمی آیت‌الله قاضی خرم آبادی

آیت‌الله قاضی خرم آبادی، از عالمان برجسته و متقی معاصر، در 20 بهمن 1306، در شهرستان خرم آباد همزمان با ولادت سراسر خیر و برکت حضرت ولی عصر (عج) در خانواده‌ای مذهبی چشم به جهان گشوده و به نام مبارک مهدی نامیده شد.

نیکان و اقوام پدری او از اهالی علم و فضیلت بودند و جد اعلای ایشان مرحوم میرزامحسن در دوره قاجار، قاضی القضات منطق لرستان بودند[1] که وجه تسمیه نام خانوادگی این خاندان به قاضی، به همین سبب است[2].

وی دوران ابتدایی را در خرم‌آباد گذرانده[3] و سال 1322 در سن 18 سالگی راهی استان قم شد تا در حوزه علمیه این شهر تحصیلات حوزوی خود را آغاز کند.

آیت‌الله قاضی دروس مقدمات و سطح را نزد اساتیدی چون آیات معزز: علامه علی‌اصغر کرباسچیان[4]، صاحب الداری اشتهاردی، اشراقی، سلطانی طباطبایی، صدوقی یزدی، مشکینی و محقق داماد[5] فرا گرفت و در درس خارج آیات عظام بروجردی، امام خمینی، و روح‌الله کمالوند شرکت نمود[6].

حضور او در قم هم‌زمان بود با برگزاری جلسات درس اخلاق امام‌خمینی در مدرسه فیضیه؛ که ایشان نیز در این جلسات حضور داشتند. اما درباره مدت حضورشان در این کلاس گزارشی در دست نیست[7].

 وی که در جریان انتشار روزنامه‌ها با جریان‌های مختلف فکری قرار گرفته و بر اهمیت انتشار روزنامه واقف شده بود، در صدد تأسیس روزنامه‌ای با موضوع دفاع از دین برآمد و به دلیل این که در آن سال‌ها هنوز به ۳۰ سالگی که یکی از شروط اخذ امتیاز روزنامه بود نرسیده بود، از روح‌الله قاضی پسرعمویش خواست تا امتیاز روزنامه‌ای را بگیرد. سرانجام امتیاز روزنامه‌ی صدای لرستان توسط روح‌الله قاضی اخذ شده و پس‌از آن آیت‌الله مهدی قاضی اداره آن را عهده‌دار شد.

 پس‌از رحلت آیت‌الله کمالوند در سال ۱۳۴۳ جمعی از اهالی خرم‌آباد با حضور در قم از امام‌خمینی خواستند که مدیریت حوزه علمیه کمالیه را به آیت‌الله قاضی واگذار کند و پیرو این درخواست امام از آقای قاضی درخواست کرد که این مسئولیت را بپذیرد. وقتی ایشان از پذیرش مسئولیت سر باز زد، امام‌خمینی تأکید کرد که:« اگر شما دخالت نکنید من هم در خرم‌آباد دخالت نمی‌کنم». پس از آن بود که مهدی قاضی این مسئولیت را پذیرفت و به‌عنوان نماینده ایشان در لرستان منصوب شد[9].

امام‌خمینی در نامه‌ای به سید عیسی جزایری از روحانیون شاخص خرم‌آباد آیت‌الله قاضی را به سمت مدیریت مدرسه کمالیه منصوب کرد[10]. ایشان در همان نام مهدی قاضی را به‌عنوان وکیل خویش در «اخذ مطلق وجوه شرعیه» منصوب کردند[11].

 آیت‌الله قاضی در همان سال‌ها به فعالیت‌های اجتماعی گسترده‌ای دست می‌زد که از جمله این اقدامات راه‌اندازی سیستم برق در آن شهر بود.

 مشارکت در خانه‌سازی و احداث شهرک قاضی آباد طبق اصول نوین شهرسازی نیز از دیگر فعالیت‌های عام‌المنفعه آیت‌الله قاضی بود.

وی که خواستار حضور فردی در رأس مدرسه کمالیه بود در جهت تبلیغ دین اسلام و روشنگری سیاسی از شخصیت‌هایی مانند آیات عظام مکارم شیرازی، جعفر سبحانی، مرتضی مطهری، محمد مفتح، سید عبدالکریم هاشمی‌نژاد و محمدتقی فلسفی بارها دعوت کرد تا با ایراد سخنرانی به وعظ و روشنگری بپردازند. اوج این فعالیت‌ها دعوت از سیداسدالله مدنی بود که مدتی در خرم‌آباد اقامت کرد[15] و تأثیر فراوانی در منطقه، بخصوص در جوانان به‌جا گذاشت.

قاضی خرم‌آبادی در ۲۰ مرداد 1357، پس‌از دستگیری محمد آل‌اسحاق که یکی از سخنرانان مساجد خرم‌آباد بود به‌همراه جمعی از روحانیون در مسجد علوی خرم‌آباد به تحصن نشست. همین اقدامات باعث شد تا درنهایت به اتهام ایراد سخنان خلاف صلاح مملکت، توسط مأموران دولتی دستگیر، به تهران منتقل شده و در زندان کمیته مشترک ضد خراب‌کاری زندانی گردد[17]. مهدی قاضی پس‌از مدتی محاکمه و به ۳ سال تبعید در سقز کردستان محکوم شد[18].

او با نزدیک شدن به پیروزی انقلاب اسلامی از زندان آزاد شد و به‌همراه سایر سیاسیون در امر استقبال از رهبر کبیر انقلاب و هدایت حرکت‌های مردمی نقش بسزایی ایفا کرد. در بدو پیروزی انقلاب به‌عنوان نماینده امام در استان لرستان ابقا شد و سپس مسئولیت مدیریت امور جاری استان و کمیته انقلاب اسلامی را برعهده گرفت.

در سال 1358 با اصرار امام خمینی به قم عزیمت کرده[19] و در کنار شهیدان بهشتی و باهنرو با حمایت جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، مدرسه عالی تربیتی و قضایی طلاب را جهت تربیت دبیران علوم دینی و قضات از میان طلاب، پایه گذاری کرد و از ابتدا ریاست آن را عهده دار شد[20].

او در 19 خرداد 1362 با حکم امام خمینی و همراه با تعدادی دیگر از یاران، مامور رسیدگی به پرونده‌های زندانیان سیاسی شد[21].

سپس با حکم آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، معاونت شورای مدیریت حوزه علمیه قم و ریاست هیئت مدیره مرکز خدمات حوزه‌های علمیه قم را بر عهده گرفت[22].

او در اولین دوره مدیریت حوزه علمیه قم، معاونت اداری حوزه را بر عهده داشت و در واقع سنگ بنای همه تشکیلات مدیریت امروزی حوزه به دست مهدی قاضی بنیان نهاده شد[23].

در آن سال‌ها احداث و تجهیز مجموعه ساختمان‌های آموزشی، کمک آموزشی، رفاهی و اداری مدرسه عالی قضایی، یکی از دغدغه‌های اصلی آیت‌الله قاضی بود.

هنگامی که وی زمین فعلی دانشگاه را تحویل گرفت با 5 میلیون تومان، فعالیت‌های عمرانی را در محوطه‌ای به مساحت 24 هکتار شروع کرد.

در سالیان آخر عمر پربرکتش در مرکز شهرک قاضی‌آباد و مرغوب‌ترین نقطه خرم‌آباد، زمین وسیعی را به موسسه مذهبی و خیریه اختصاص داد که از محل ثلث اموال برادر مرحومش، ساختمانی را با امکانات مدرن شروع به ساخت کرد و از نام گذاری آن به اسم خود امتناع نمود و جهت معطوف نمودن توجهات عامه به اهمیت حادثه تاریخی غدیر و عرض ارادت به محضر امیرالمومنین، آن را به نام الغدیر نام‌گذاری کرد.

وی در هشتمین دهه عمرش مبتلا به بیماری مزمن کلیوی گردیده که این بیماری با توجه به نیاز به درمان‌های مداوم 3 بار در هفته دیالیز، خللی در عزم استوارش پدید نیاورد و صبورانه تا آخرین روزهای عمرش از تلاش شبانه روزی بی‌ادعا و بی‌منت دست بر نداشت.

سرانجام در سحرگاه 1388/09/02 در اثر ایست قلبی بعد از جراحی عروق در بیمارستان ایرانمهر تهران دار فانی را وداع گفت و بر دست علاقمندان، در میان تاثر و اشک فرزندان معنوی خویش و آنان که همیشه حلال مشکلات و سنگ صبور دردهایشان بود تشییع شد و پیکر خستگی‌ناپذیرش در کنار مضجع شریف ونورانی حضرت معصومه(س) در دل خاک آرام گرفت[24].